Barnið vex en starfstéttin ekki

Hér á árum áður man ég alltaf eftir því hve mikið fólk lagði á sig til að komast í gegnum fyrsta árs „síurnar“ í Háskóla Íslands, sérstaklega í læknisfræði og lögfræði. Þetta hefur breyst nú í seinni tíð. Lögfræðin hefur opnast talsvert sérstaklega með tilkomu nýrra deilda í öðrum skólum og búið er að setja inntökupróf í læknisfræði. Það er kannski skiljanlegt að ákveðið takmark sé á plássi í námi í heilbrigðisstéttunum (það er líka í hjúkrunarfræði) enda er bara takamarkaður fjöldi spítala til að taka við nemum. Ég hef verið gífurlega jákvæður út í þessa þróun því að það skiptir þjóðfélagið engu máli þó of mikið sé af verkfræðingum eða sálfræðingum. Í gegnum hið frjálsa markaðssamfélag leiðréttir aðsóknin sig og næsta kynslóð einbeitir sér frekar að námi þar sem meiri framtíð er að hafa. En því miður er þetta ekki svona alls staðar.

Listaháskóli Íslands er með gífurlega ströng inntökupróf í mörgum greinum og komast mun færri þar að en myndu vilja. Til að mynda fara oft næstum hundrað manns í inntökupróf fyrir leikaranám ár hvert. Af öllum þessum fjölda eru einungis 12 sem komast að í náminu sjálfu. Það er dómnefnd sem að lítur yfir umsækjendur og ákveður hverjir komast að og hverjir ekki. Þannig að engir raunverulega mælanlegir mælikvarðar eru notaðir til að velja fólk. Þetta er einstaklega skrítið sérstaklega þar sem að LHÍ er ríkisháskóli og ætti því að vera opinn öllum.

Ég er ekki að halda fram að það sé spilling í þessu vali en hverjir eru það sem hafa forskot? Einstaklingar sem hafa áður starfað í leikhúsi , áhuga- eða atvinnumanna. Því þar hafa þeir fengið reynslu til sem nýtist í inntökuprófum. Oft er þetta fólk sem nú þegar tengis inn í leikarastéttina. Það er því erfitt fyrir nýtt fólk að komast að í greininni. Stundum er líka litið fram hjá fólki einungis vegna aldurs og veldur það líka ákveðinni takmörkun.

Þó að ég hafi tekið sérstaklega fyrir leiklistarnám þá er ekki að þetta vandamál sé einungis þar. Víða í deildum LHÍ eru ströng inntökuskilyrði eða próf. Það komast því ekki því allir að sem vildu. Skólinn ber fyrir sig að námið sé dýrt og það sé ekki hægt að stækka árgangana. Það getur vel verið rétt en væri ekki betra að taka upp annað fyrirkomulag. Til dæmis rukkar Háskólin í Reykjavík gjald á hverri starfsönn til að geta boðið upp á betra nám. Ef sú leið væri farin væri mögulegt að taka á móti fleiri nemendum af öllum aldurflokkum. Væri það ekki sanngjarnara?